डाक विभाग ने लागू की नई व्यवस्था : अब साधारण डाक की भी हो सकेगी ऑनलाइन ट्रैकिंग - पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

डाक विभाग से सामान्य डाक भेजने के बाद उसके गंतव्य तक पहुंचने को लेकर बनी रहने वाली चिंता अब नहीं रहेगी। अब साधारण (अनअकाउंटेबल) डाक भी ऑनलाइन ट्रैक की जा सकेगी। इसके लिए साधारण डाक पर भी बारकोड लगाया जाएगा, इससे डाक कहां तक पहुंची, इसकी निगरानी संभव हो सकेगी। उक्त जानकारी उत्तर गुजरात परिक्षेत्र,अहमदाबाद के पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने दी।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने बताया कि डाक विभाग ने देशभर में डाक सेवाओं के आधुनिकीकरण एवं परिचालन दक्षता में वृद्धि की दिशा में एक महत्वपूर्ण कदम उठाते हुए साधारण डाक की बारकोड आधारित इंडक्शन एवं इनवॉइसिंग सुविधा को एडवांस्ड पोस्टल टेक्नोलॉजी 2.0 एप्लीकेशन में लागू किया है।  साधारण डाक, विभाग के वार्षिक मेल ट्रैफिक का सर्वाधिक हिस्सा है। इनकी वार्षिक संख्या लगभग 90 करोड़ है तथा ये सार्वभौमिक डाक सेवाओं की रीढ़ हैं।  इस श्रेणी में चिट्ठियां, अखबार, पत्रिकाएं, सरकारी सूचनाएं और अन्य सामान्य डाक आती हैं। अब तक इन डाक वस्तुओं का कोई डिजिटल रिकॉर्ड नहीं होने से इनकी ट्रैकिंग संभव नहीं थी। इन साधारण डाक की संख्या का अनुमान वर्ष में दो बार सीमित अवधि के लिए की जाने वाली मैनुअल गणना के आधार पर लगाया जाता था। यह प्रक्रिया समय-साध्य होने के साथ-साथ कई बार पूर्णतः सटीक आंकड़े उपलब्ध कराने में सक्षम नहीं थी। परिणामस्वरूप परिचालन योजना, संसाधन प्रबंधन तथा सेवा सुधार के लिए आवश्यक वास्तविक आंकड़ों की उपलब्धता में कठिनाई आती थी। इसी आवश्यकता को ध्यान में रखते हुए डाक विभाग द्वारा 15 जून 2026 से लागू व्यवस्था में एपीटी एप्लीकेशन में प्रत्येक साधारण डाक का बारकोड आधारित इंडक्शन किया जाएगा तथा संबंधित वितरण डाकघरों में प्राप्त होने वाले प्रत्येक साधारण डाक को पोस्टमैन द्वारा डाक सेवा ऐप से वितरण किया जाएगा। इससे साधारण डाक के वितरण की संपूर्ण प्रक्रिया डिजिटल माध्यम से संचालित होगी। इस प्रणाली से साधारण डाक की संख्या का वास्तविक एवं सटीक रिकॉर्ड उपलब्ध होगा तथा डाक प्रवाह की निगरानी अधिक प्रभावी ढंग से की जा सकेगी।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि नई व्यवस्था के अंतर्गत ज्यादा डाक भेजने वाले बल्क मेलर्स को भी प्रोत्साहित किया जा रहा है कि वे डाक विभाग द्वारा आवंटित बारकोड श्रृंखला को सीधे साधारण डाक पर मुद्रित करें अथवा प्रस्तुतीकरण से पूर्व पूर्व-मुद्रित बारकोड चिपकाकर डाक जमा करें। इसके अतिरिक्त, बुकिंग संबंधी डेटा माइक्रोसॉफ्ट एक्सेल प्रारूप में उपलब्ध कराएँ, ताकि साधारण डाक की इंडक्शन प्रक्रिया अधिक त्वरित, त्रुटिरहित एवं सुचारु रूप से संपन्न हो सके। इससे साधारण डाक की प्रोसेसिंग अधिक तेज, व्यवस्थित एवं पारदर्शी  होगी तथा परिचालन प्रक्रिया में स्वचालन (ऑटोमेशन) को बढ़ावा मिलेगा।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि बारकोड आधारित इंडक्शन एवं इनवॉइसिंग प्रणाली से डाक परिचालन में पारदर्शिता और जवाबदेही बढ़ेगी तथा साधारण डाक की आवाजाही की डिजिटल निगरानी सुनिश्चित हो सकेगी। इसके अतिरिक्त, प्राप्त आंकड़ों के आधार पर संसाधनों एवं मानव श्रम की बेहतर योजना बनाना संभव होगा, जिससे कार्यकुशलता में वृद्धि होगी। यह प्रणाली सेवा गुणवत्ता और ग्राहक संतुष्टि को भी बेहतर बनाएगी तथा भविष्य की नीतियों, योजनाओं एवं परिचालन सुधारों के लिए विश्वसनीय डेटा उपलब्ध कराएगी। साथ ही, यह पहल डाक विभाग के आधुनिकीकरण एवं डिजिटलीकरण के प्रयासों को नई गति प्रदान करते हुए देशभर में अधिक सक्षम, पारदर्शी और तकनीक-संचालित डाक सेवाओं के विकास में महत्वपूर्ण योगदान देगी।

Department of Posts rollout of tracking of Unaccountable Mail functionality of APT Pan India – Postmaster General Krishna Kumar Yadav

Approximately 90 crore unaccountable Mail processed annually across India; Online tracking now available for unaccountable Mail through Barcodes– Postmaster General Krishnaa Kumar Yadav

India Post strengthens Unaccountable Mail operations with digital monitoring– Postmaster General Krishna Kumar Yadav

The long-standing concern about whether unaccountable mail sent through the Post Offices has reached its destination will now be a thing of the past. Now, unaccountable mail can be tracked online. To facilitate this, unaccountable mail will be affixed with barcodes, enabling digital monitoring of its movement, said Shri Krishna Kumar Yadav, Postmaster General, North Gujarat Region at Ahmedabad.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav said that the Department of Posts has taken a significant step towards the modernization of postal services and enhancement of operational efficiency by implementing the barcode-based induction and invoicing facility for unaccountable mail in the Advanced Postal Technology (APT) 2.0 application. Unaccountable mail constitutes the largest share of the Department's annual mail traffic. With an annual volume of approximately 90 crore articles, it forms the backbone of Universal Postal Services. This category includes letters, newspapers, magazines, government communications, and other similar mails. Until now, these mails did not have any digital record, making individual tracking impossible. Their annual volume was estimated on the basis of manual counts conducted for limited periods twice a year. This process was not only time-consuming but also often fell short of providing fully accurate data. As a result, Department faced challenges in obtaining reliable statistics required for operational planning, resource management, and service improvement.

A senior bureaucrat of Indian Postal Services, Postmaster General Sh. Krishna Kumar Yadav further added that, to address this need, Department of Posts has introduced barcode-based induction of every unaccountable mail in APT 2.0 application. Further, each unaccountable mail received at the destination delivery post office will be delivered by the postman using the Dak Sewa App. As a result, the entire delivery process of unaccountable mail will be managed digitally. This system will provide accurate, real-time records of the volume of unaccountable mail and enable more effective monitoring of mail flow across the postal network.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav said that under the new system, bulk mailers are also being encouraged to print the barcode series allotted by the Department of Posts directly on unaccountable mails or affix pre-printed barcodes before presenting the mails for booking. In addition, they are advised to provide booking data in Microsoft Excel format to facilitate faster, error-free, and seamless induction of unaccountable mail. This will make the processing of mail quicker, more organized, and more transparent, while also promoting greater automation in postal operations.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav told that the barcode-based induction and invoicing system will enhance transparency and accountability in postal operations while ensuring digital monitoring of the movement of unaccountable mail. The data generated through this system will enable better planning and deployment of resources and manpower, thereby boosting operational efficiency. It will also enhance service quality and customer satisfaction by providing reliable data for future policy formulation, operational planning, and process improvements. Furthermore, this initiative will accelerate the Department of Posts' modernization and digital transformation efforts, contributing significantly to the development of a more efficient, transparent, and technology-driven postal service across the country.

પોસ્ટ વિભાગની નવી વ્યવસ્થા: હવે સાધારણ ટપાલ ની પણ થશે ઑનલાઇન ટ્રેકિંગ— પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

દેશભરમાં વાર્ષિક 90 કરોડ સાધારણ ટપાલ નો ટ્રાફિક, હવે આ ટપાલોને પણ બાર કોડ લગાવીને ઓનલાઈન ટ્રેક કરી શકાશે— પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

પોસ્ટ વિભાગમાં હવે સાધારણ ટપાલના સંચાલન પર પણ રહેશે ડિજિટલ દેખરેખ — પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

પોસ્ટ વિભાગ મારફતે સાધારણ ટપાલ મોકલ્યા બાદ તે ગંતવ્ય સ્થળે પહોંચી કે નહીં તેની ચિંતા હવે ભૂતકાળ બની જશે. હવે સાધારણ ડાકને પણ ઑનલાઇન ટ્રેક કરી શકાશે. આ માટે સાધારણ  ટપાલ પર પણ બારકોડ લગાવવામાં આવશે, જેના કારણે ટપાલ ક્યાં સુધી પહોંચી છે તેની દરેક તબક્કે ડિજિટલ દેખરેખ અને ટ્રેકિંગ શક્ય બનશે. ઉપરોક્ત માહિતી ઉત્તર ગુજરાત પરિક્ષેત્ર, અમદાવાદના પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે આપી.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે, પોસ્ટ વિભાગે દેશભરમાં ડાક સેવાઓના આધુનિકીકરણ અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. આ અંતર્ગત એડવાન્સ્ડ પોસ્ટલ ટેકનોલોજી (APT) 2.0 એપ્લિકેશનમાં સાધારણ  ટપાલ માટે બારકોડ આધારિત ઇન્ડક્શન અને ઇન્વૉઇસિંગની નવી સુવિધા અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. સાધારણ  ડાક પોસ્ટ વિભાગના વાર્ષિક મેઈલ ટ્રાફિકનો સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. દર વર્ષે આશરે 90 કરોડ સાધારણ  ડાકનું સંચાલન કરવામાં આવે છે અને તે સર્વવ્યાપી ડાક સેવાઓનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. આ શ્રેણીમાં પત્રો, અખબારો, સામયિકો, સરકારી સૂચનાઓ તથા અન્ય સાધારણ  ડાકનો સમાવેશ થાય છે. અત્યાર સુધી આ પ્રકારની ટપાલ નો કોઈ ડિજિટલ રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તેનું ઑનલાઇન ટ્રેકિંગ શક્ય નહોતું. સાધારણ  ડાકની સંખ્યાનો અંદાજ વર્ષમાં માત્ર બે વખત મર્યાદિત સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવતી મેન્યુઅલ ગણતરીના આધારે લગાવવામાં આવતો હતો. આ પ્રક્રિયા સમય માંગી લેતી હતી અને ઘણીવાર સચોટ ડેટાનો અભાવ હતો. પરિણામે કામગીરીનું આયોજન, સંસાધનોનું અસરકારક સંચાલન અને સેવા સુધારણા માટે જરૂરી વાસ્તવિક માહિતી મેળવવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી હતી. આ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને હવે એપીટી 2.0 એપ્લિકેશનમાં દરેક સાધારણ  ડાકનું બારકોડ આધારિત ઇન્ડક્શન કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, સંબંધિત ડિવિલરી પોસ્ટઓફિસમાં પહોંચતી દરેક સાધારણ  ડાકનું પોસ્ટમેન દ્વારા 'ડાક સેવા' એપ્લિકેશન મારફતે વિતરણ કરવામાં આવશે. પરિણામે સાધારણ  ડાકના સમગ્ર સંચાલન અને વિતરણની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ માધ્યમથી થશે. આ નવી વ્યવસ્થાથી સાધારણ  ડાકની સંખ્યાનો વાસ્તવિક અને ચોક્કસ ડિજિટલ રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ થશે તેમજ સમગ્ર ડાક પ્રવાહ પર વધુ અસરકારક રીતે દેખરેખ રાખી શકાશે.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે નવી વ્યવસ્થા હેઠળ મોટા પ્રમાણમાં ડાક મોકલતા બલ્ક મેઇલર્સને પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે કે તેઓ પોસ્ટ વિભાગ દ્વારા ફાળવવામાં આવેલી બારકોડ શ્રેણીને સાધારણ  ડાક પર સીધી જ પ્રિન્ટ કરે અથવા ડાક રજૂ કરતાં પહેલાં પૂર્વ-મુદ્રિત બારકોડ ચોંટાડીને ડાક જમા કરાવે. ઉપરાંત, બુકિંગ સંબંધિત માહિતી માઇક્રોસોફ્ટ એક્સેલ ફોર્મેટમાં ઉપલબ્ધ કરાવવા પણ અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી સાધારણ  ડાકની ઇન્ડક્શન પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી, ભૂલરહિત અને સુવ્યવસ્થિત રીતે પૂર્ણ થઈ શકે. આ વ્યવસ્થાથી સાધારણ  ડાકની પ્રોસેસિંગ વધુ ઝડપી, વ્યવસ્થિત અને પારદર્શક બનશે તેમજ ડાક કામગીરીમાં સ્વચાલન (ઓટોમેશન)ને પણ પ્રોત્સાહન મળશે.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે બારકોડ આધારિત ઇન્ડક્શન અને ઇન્વૉઇસિંગ વ્યવસ્થાથી ડાક સંચાલનમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીમાં વધારો થશે તેમજ સાધારણ  ડાકની અવરજવર પર અસરકારક ડિજિટલ દેખરેખ સુનિશ્ચિત કરી શકાશે. ઉપરાંત, આ વ્યવસ્થાથી ઉપલબ્ધ થતા વાસ્તવિક આંકડાઓના આધારે સંસાધનો અને માનવબળનું વધુ અસરકારક આયોજન શક્ય બનશે, જેના પરિણામે કામગીરીની કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. આ નવી વ્યવસ્થા ડાક સેવાઓની ગુણવત્તા અને ગ્રાહક સંતોષમાં પણ વધારો કરશે તેમજ ભવિષ્યમાં નીતિ નિર્માણ, આયોજન અને કામગીરીમાં સુધારા માટે વિશ્વસનીય ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવશે. આ પહેલ પોસ્ટ વિભાગના આધુનિકીકરણ અને ડિજિટાઇઝેશનના પ્રયાસોને નવી ગતિ આપશે અને સમગ્ર દેશમાં વધુ કાર્યક્ષમ, પારદર્શક તથા ટેક્નોલોજી આધારિત ડાક સેવાઓના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે.

डाक विभाग ने लागू की नई व्यवस्था : अब साधारण डाक की भी हो सकेगी ऑनलाइन ट्रैकिंग - पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

देश भर में सालाना 90 करोड़ साधारण डाक का ट्रैफिक, अब इन पर भी बार कोड लगाकर होगी ऑनलाइन ट्रैकिंग -पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

डाक विभाग में अब साधारण डाक के संचालन पर भी होगी डिजिटल निगरानी-पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

नेशनल पोस्टल वर्कर्स डे (1 जुलाई) : डाककर्मियों के अथक समर्पण को विश्वभर में किया जाता है सम्मानित : पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

आज भारतीय डाक केवल संदेश पहुँचाने का माध्यम नहीं, बल्कि देश के हर नागरिक तक भरोसा, सुविधा और शासकीय सेवाओं को पहुँचाने वाला एक सशक्त तंत्र बन चुका है। विभिन्न सरकारी योजनाओं एवं जनकल्याणकारी सेवाओं को आम नागरिकों तक पहुँचाने में भी डाक कर्मी सरकार और जनता के बीच एक सशक्त एवं विश्वसनीय सेतु के रूप में उभरकर सामने आए हैं। डाक कर्मी लंबे समय से समाज की सेवा में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते रहे हैं और प्रत्येक वर्ष 1 जुलाई को मनाया जाने वाला “नेशनल पोस्टल वर्कर्स डे” उनके अमूल्य योगदान को सम्मानित करने के लिए मनाया जाता है। उत्तर गुजरात परिक्षेत्र के पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने बताया कि ‘नेशनल पोस्टल वर्कर डे’ की अवधारणा अमेरिका से आई, जहाँ वाशिंगटन राज्य के सीऐटल शहर में वर्ष 1997 में कर्मचारियों के सम्मान में इस विशेष दिवस की शुरुआत की गई। धीरे-धीरे इसे भारत सहित अन्य देशों में भी मनाया जाने लगा। यह दिन दुनिया भर में डाककर्मियों द्वारा की जाने वाली सेवा के सम्मान में मनाया जाता है, जो हमारे समुदायों को आपस में जोड़े रखते हैं।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि संचार के क्षेत्र में डिजिटलीकरण ने भले ही व्यापक परिवर्तन ला दिया हो, लेकिन डाककर्मी आज भी वितरण व्यवस्था की रीढ़ बने हुए हैं। प्रतिकूल मौसम और विषम परिस्थितियों के बावजूद डाक कर्मी प्रतिदिन लंबी दूरी तय कर पत्र, स्पीड पोस्ट, पार्सल, ई-कॉमर्स उत्पाद, मेडिकल सप्लाई की समयबद्ध डिलीवरी सुनिश्चित करते हैं। भारत में आधार कार्ड, पासपोर्ट, पैन कार्ड, वोटर आईडी, ड्राइविंग लाइसेंस, बैंक चेक बुक, एटीएम कार्ड, पीएम विश्वकर्मा टूल किट्स, परीक्षा सामग्री, विभिन्न मंदिरों के प्रसाद, गंगाजल सहित अनेक महत्वपूर्ण दस्तावेज एवं आवश्यक सामग्री का वितरण पोस्टमैन के माध्यम से किया जाता है। “डाक सेवा, जन सेवा” के संकल्प के साथ भारतीय डाक गाँव-गाँव और शहर-शहर तक सेवाएँ पहुँचाकर लोगों के जीवन को आसान बना रहा है। गुजरात डाक परिमंडल में 3,300 से अधिक पोस्टमैन तथा 8,000 से अधिक ग्रामीण डाक सेवक प्रतिदिन नागरिकों के घर-घर पहुँचकर डाक सेवाएँ प्रदान कर रहे हैं। इनके माध्यम से प्रत्येक माह औसतन 52 लाख से अधिक स्पीड पोस्ट एवं पार्सल तथा 1.55 करोड़ से अधिक साधारण पत्रों का वितरण किया जाता है। वित्तीय वर्ष 2024-2025 में पूरे भारत में 3.92 अरब से ज्यादा डाक का परियात (ट्रैफिक) दर्ज किया गया।   

भारतीय डाक सेवा के वरिष्ठ अधिकारी एवं उत्तर गुजरात क्षेत्र के पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि पोस्टमैन भारतीय डाक विभाग का सबसे जाना-पहचाना चेहरा है। 'डाकिया डाक लाया' के साथ-साथ, अब 'डाकिया बैंक लाया' भी उतना ही लोकप्रिय हो गया है। आज पोस्टमैन अपने डाक बैग में पत्रों के साथ-साथ स्मार्टफोन आधारित डिजिटल डिवाइस भी लेकर चलता है। ग्रामीण क्षेत्रों में आर्थिक एवं सामाजिक समावेशन को बढ़ावा देने के उद्देश्य से पोस्टमैन और ग्रामीण डाक सेवक  मोबाइल एटीएम के रूप में कार्य करते हुए डीबीटी, ई-केवाईसी, जन सुरक्षा योजनाओं, आधार सेवाओं, प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना, ई-श्रम कार्ड, वाहन बीमा तथा डिजिटल लाइफ सर्टिफिकेट जैसी अनेक सेवाएँ लोगों के द्वार तक पहुँचा रहे हैं। वे पाँच वर्ष तक के बच्चों का आधार नामांकन तथा घर-घर जाकर मोबाइल नंबर अपडेट करने का कार्य भी कर रहे हैं। आधार इनेबल्ड पेमेंट सिस्टम के माध्यम से नागरिकों को घर बैठे उनके विभिन्न बैंक खातों से नगदी उपलब्ध करायी जा रही है। ग्रामीण, जनजातीय, पर्वतीय एवं दूरस्थ क्षेत्रों, जहाँ डिजिटल या निजी कूरियर सेवाएँ उपलब्ध नहीं हैं, वहाँ आज भी पोस्टमैन लोगों के लिए सबसे विश्वसनीय संपर्क सूत्र और आवश्यक सेवाओं का प्रमुख माध्यम बने हुए हैं। भारतीय डाक विश्वास, संवाद और सुविधा को हर घर तक पहुँचाते हुए लगातार राष्ट्र निर्माण में अपनी महत्वपूर्ण भूमिका निभा रहा है।

નેશનલ પોસ્ટલ વર્કર્સ ડે (1 જુલાઈ) : વિશ્વભરમાં ડાક કર્મચારીઓના અતૂટ સમર્પણને અપાય છે સન્માન : પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

ભારતીય ડાક માત્ર સંદેશા પહોંચાડવાનું માધ્યમ નથી, પરંતુ સરકારી યોજનાઓ અને જનકલ્યાણકારી સેવાઓ સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચાડવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે : પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

આજે ભારતીય ડાક માત્ર સંદેશા પહોંચાડવાનું માધ્યમ નથી, પરંતુ દેશના દરેક નાગરિક સુધી વિશ્વાસ, સુવિધા અને સરકારી સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે એક શક્તિશાળી તંત્ર બની ગયું છે. વિવિધ સરકારી યોજનાઓ અને જનકલ્યાણકારી સેવાઓ સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચાડવામાં પણ ટપાલ કર્મચારીઓ સરકાર અને જનતા વચ્ચે એક મજબૂત તથા વિશ્વસનીય સેતુ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. ટપાલ કર્મચારીઓ લાંબા સમયથી સમાજની સેવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે અને દર વર્ષે 1 જુલાઈએ ઉજવાતો 'નેશનલ પોસ્ટલ વર્કર્સ ડે' તેમના અમૂલ્ય યોગદાનને સન્માનિત કરવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. ઉત્તર ગુજરાત પરિક્ષેત્રના પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું હતું કે ‘નેશનલ પોસ્ટલ વર્કર્સ ડે’ ની કલ્પના અમેરિકામાંથી આવી છે, જ્યાં વોશિંગટન રાજ્યના સીએટલ શહેરમાં વર્ષ 1997 માં કર્મચારીઓના સન્માનમાં આ વિશિષ્ટ દિવસની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. ધીમે ધીમે તે ભારત સહિત અન્ય દેશોમાં પણ ઉજવવા લાગ્યો. આ દિવસ સમગ્ર વિશ્વમાં ડાક કર્મચારીઓ દ્વારા આપવામાં આવતી સેવાના માનમાં ઉજવવામાં આવે છે. જેઓ આપણા સમુદાયોને જોડે રાખે છે.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું હતું કે સંચાર ક્ષેત્રમાં ડિજિટલીકરણથી વ્યાપક પરિવર્તન આવ્યું હોવા છતાં ટપાલ કર્મચારીઓ આજે પણ વિતરણ વ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ સમાન છે. પ્રતિકૂળ હવામાન અને કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં પણ તેઓ દરરોજ લાંબા અંતર કાપીને પત્રો, સ્પીડ પોસ્ટ, પાર્સલ, ઈ-કોમર્સ ઉત્પાદનો અને તબીબી સામગ્રીની સમયસર ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરે છે. ભારતમાં આધાર કાર્ડ, પાસપોર્ટ, પાન કાર્ડ, મતદાર ઓળખપત્ર, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, બેંક ચેકબુક, એટીએમ કાર્ડ, પીએમ વિશ્વકર્મા ટૂલ કીટ, પરીક્ષા સામગ્રી, વિવિધ મંદિરોના પ્રસાદ, ગંગાજળ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજો અને આવશ્યક સામગ્રીનું વિતરણ પોસ્ટમેન દ્વારા કરવામાં આવે છે. “ડાક સેવા, જન સેવા”ના સંકલ્પ સાથે ભારતીય ડાક ગામડે-ગામડે અને શહેરે-શહેરે પોતાની સેવાઓ પહોંચાડી લોકોનું જીવન વધુ સરળ અને સુવિધાસભર બનાવી રહી છે. ગુજરાત પોસ્ટલ સર્કલમાં, 3,300થી વધુ પોસ્ટમેન તથા 8,000થી વધુ ગ્રામિણ ડાક સેવકો દરરોજ નાગરિકોના ઘર સુધી પહોંચી ટપાલ સેવાઓ પૂરી પાડી રહ્યા છે. તેમના માધ્યમથી દર મહિને સરેરાશ 52 લાખથી વધુ સ્પીડ પોસ્ટ અને પાર્સલ તેમજ 1.55 કરોડથી વધુ સાધારણ પત્રોનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-2025 માં, સમગ્ર ભારતમાં 3.92 અબજથી વધુ ટપાલ લેખોનું પરિવહન (મેઇલ ટ્રાફિક) નોંધાયો હતો.

ભારતીય ટપાલ સેવાના વરિષ્ઠ અધિકારી તથા ઉત્તર ગુજરાત પરિક્ષેત્રના પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું હતું કે પોસ્ટમેન ભારતીય ટપાલ વિભાગનો સૌથી જાણીતો અને વિશ્વસનીય ચહેરો છે. 'ડાકિયા ડાક લાયા' સાથે હવે 'ડાકિયા બેંક લાયા' પણ એટલું જ લોકપ્રિય બન્યું છે. આજે પોસ્ટમેન પોતાના ટપાલ બેગમાં પત્રો સાથે સ્માર્ટફોન આધારિત ડિજિટલ ઉપકરણ પણ લઈને ફરે છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આર્થિક અને સામાજિક સમાવેશને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, પોસ્ટમેન અને ગ્રામીણ ડાક સેવકો મોબાઇલ એટીએમ તરીકે કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેઓ ડીબીટી, ઈ-કેવાયસી, જન સુરક્ષા યોજનાઓ, આધાર સેવાઓ, પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના, ઈ-શ્રમ કાર્ડ, વાહન વીમા તથા ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ જેવી અનેક સેવાઓ લોકોના ઘર સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે. તેઓ પાંચ વર્ષ સુધીના બાળકોનું આધાર નોંધણી તથા ઘર-ઘર જઈ મોબાઇલ નંબર અપડેટ કરવાની સેવા પણ પૂરી પાડી રહ્યા છે. આધાર સક્ષમ ચુકવણી પ્રણાલી દ્વારા નાગરિકોને તેમના વિવિધ બેંક ખાતાઓમાંથી ઘર બેઠાં રોકડ ઉપાડવાની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે. ગ્રામ્ય, આદિવાસી, પર્વતીય અને દૂરદરાજના વિસ્તારોમાં, જ્યાં ડિજિટલ અથવા ખાનગી કુરિયર સેવાઓ ઉપલબ્ધ નથી, ત્યાં આજે પણ પોસ્ટમેન લોકો માટે સૌથી વિશ્વસનીય સંપર્કસૂત્ર અને આવશ્યક સેવાઓ પહોંચાડવાનું મુખ્ય માધ્યમ છે. ભારતીય ડાક વિશ્વાસ, સંવાદ અને સુવિધાને દેશના દરેક ઘર સુધી પહોંચાડીને સતત રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં પોતાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભાવી રહી છે.

National Postal Workers Day (1st July) is celebrated across the world to honor the relentless dedication of Postal Officials -Postmaster General Krishna Kumar Yadav

Postal workers remain the backbone of delivery infrastructure, providing last mile services to citizens - Postmaster General Krishna Kumar Yadav

Today, India Post is no longer just a medium of communication; it has emerged as a strong and trusted institution that delivers trust, convenience, and essential government services to every citizen across the nation. Postal workers have long been integral to society, and each July 1, 'National Postal Workers Day' commemorates their invaluable contributions. The occasion not only celebrates their service but also recognizes the challenges they endure. Despite adverse conditions, these dedicated Postal workers travel miles daily to ensure timely delivery of letters, Speed Post and parcels, fostering connections between people and communities. Shri Krishna Kumar Yadav, Postmaster General, North Gujarat Region said that the concept of 'National Postal Worker Day' came from USA, where this special day was started in the year 1997 in the city of Seattle, Washington State, in honor of the Postal Workers. Gradually, it started being celebrated in other countries including India. This day is celebrated across the world to honor and appreciate the relentless dedication of postal workers who keep our communities connected.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav said that while digitalization has transformed the communication, postal workers remain the backbone of delivery infrastructure, navigating harsh weather and long distances to deliver mails, parcel, e-commerce products, medical supplies etc. Important documents like Aadhaar, Passport, PAN Card, Voter ID, Driving License, Bank Cheque Book, ATM, PM Vishwakarma Tool Kits, Examination Materials, Temple prasads, Ganga jal etc. are being delivered by postmen in India. From collecting mail and parcel to ensuring prompt delivery to correct addresses, postal workers meticulously oversee every detail. They courageously navigate demanding schedules, diverse weather conditions, and challenging situations to deliver mail and parcels upto last miles. Postal Workers have emerged as an important bridge between the Governments and the common people in providing various services. With the motto “Dak Sewa, Jan Sewa”, India Post is making people's lives easier by delivering essential services to every village and every city across the country.

In Gujarat Postal Circle, more than 3,300 Postman and more than 8,000 Gramin Dak Sevak knock on the doors of citizen every day, through whom on an average more than 52 lakhs Speed Post and Parcels and more than 1.55 Crore ordinary letters are being delivered every month. Over 3.92 billion mail traffic were recorded across India during the financial year 2024-2025. For promotion of e-commerce, Cash on Delivery, for regular clearing of mail from letter boxes Doorstep Service app, Android based smart delivery and financial services by postmen are innovative initiatives of the Department of Posts, said Mr. Yadav.

Indian Postal Service Officer Shri Krishna Kumar Yadav further said that the Postman is the most visible face of the Department of Posts. Along with 'Dakia Dak Laya', 'Dakia Bank Laya' is now equally important. Postman is carrying a smart phone cum digital device in his mail bag. With Smart phones, today, Postman staff are doing e-KYC of Ration Card Holders. To promote economic and social inclusion in rural areas, Postmen are functioning as mobile ATMs and providing facilities of DBT, Jan Suraksha schemes, Aadhaar, Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana, e-Shram Card, vehicle insurance, Digital Life Certificate. They are enrolling children up to 5 years for Aadhaar and updating mobile number at doorstep, which is very useful in rural areas. Accordingly, Aadhaar enrolment / updation of more than 8,600 People is being done through CELC every month. Apart from this, Postmen are providing cash withdrawal facility at doorstep through Aadhaar Enabled Payment System. Postmen remain an important link for rural, tribal, hilly and remote areas where digital or private courier services are unavailable.

नेशनल पोस्टल वर्कर्स डे (1 जुलाई) : डाककर्मियों के अथक समर्पण को विश्वभर में किया जाता है सम्मानित : पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

भारतीय डाक केवल संदेश पहुँचाने का माध्यम नहीं, सरकारी योजनाओं व जनकल्याणकारी सेवाओं को आम नागरिकों तक पहुँचाने में भी अहम भूमिका- पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

World Environment Day: Trees are the lungs of the Earth; Plantation is essential for Environmental Conservation– Krishna Kumar Yadav

Environmental conservation is the greatest need of the present time. To ensure that future generations receive pure oxygen for survival, more and more trees should be planted and nurtured with the same care and affection as family members. The continuously rising global temperatures can also be controlled through trees. These views were expressed by Postmaster General, North Gujarat Region, Shri Krishna Kumar Yadav after planting saplings on the occasion of World Environment Day.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav stated that nature is our shared home, and it is our collective responsibility to protect and preserve it for future generations. It is impossible to imagine human life on Earth without trees. Trees not only provide us with oxygen but also countless life-sustaining resources. This is why trees are often referred to as the ‘lungs of the Earth.’ Shri Yadav further said that World Environment Day is not merely a ceremonial observance but a global movement. It reminds us that the Earth exists not only to fulfill our present needs but is also a precious legacy for future generations. The focus of World Environment Day 2026 is climate change and nature-based solutions. Rising global temperatures, erratic weather patterns, droughts, floods, and increasing natural disasters across the world are clear indications that the time for action is now. The objective of World Environment Day is to raise awareness about environmental protection and encourage global action on critical issues such as climate change, pollution, biodiversity conservation, and sustainable development.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav said merely planting trees on occasion such as World Environment Day is not enough. Instead, people must remain environmentally conscious every day and strive to plant at least one sapling every month. Environmental conservation requires creating awareness among future generations and instilling in them a sense of responsibility towards nature. He encouraged people to actively participate in environmental conservation, pollution control, and sustainable development initiatives. He also urged every postal official to contribute to these efforts through tree plantation activities and by adopting eco-friendly products in their daily lives. Environmental conservation begins at the individual level. Simple measures such as reducing the use of single-use plastics, conserving water and electricity, and opting for public transport or bicycles can collectively make a significant contribution towards protecting the environment.

Senior Superintendent of Post Offices Shri Chirag Mehta said that planting trees for environmental conservation is the responsibility of every individual. Assistant Director Shri Alpesh Shah highlighted the importance of tree plantation with the slogan, “One Person, One Tree.” Assistant Director Shri Ritul Gandhi and Shri Varis Vahora remarked that trees sustain life itself, and therefore, along with planting trees, ensuring their protection and preservation is equally important.

On the occasion of World Environment Day, Postmaster General, Shri Krishna Kumar Yadav, encouraged to adopt environment friendly lifestyle and conserve natural resources

'धरती का फेफड़ा' हैं पेड़-पौधे, पर्यावरण संरक्षण के लिए पौधारोपण बेहद जरुरी - पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव

'विश्व पर्यावरण दिवस' पर पोस्टमास्टर जनरल कृष्ण कुमार यादव ने पर्यावरण अनुकूल जीवन शैली अपनाने व प्राकृतिक संसाधन बचाने के लिए किया प्रेरित

पर्यावरण संरक्षण आज की सबसे बड़ी जरुरत है, आने वाली पीढ़ी को जीवित रहने के लिए शुद्ध आक्सीजन मिले इसके लिए ज्यादा से ज्यादा पौधे लगाएं व परिवार के सदस्य की भांति उसकी देखभाल करें। वैश्विक स्तर पर निरंतर बढ़ रहे तापमान को भी हम इन्हीं पेड़-पौधों के जरिये नियंत्रित कर सकते हैं। उक्त उद्गार उत्तर गुजरात परिक्षेत्र के पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने 'विश्व पर्यावरण दिवस' पर सपरिवार पौधारोपण करने के पश्चात व्यक्त किये।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि, प्रकृति हमारा घर है, इसकी रक्षा करना हमारा धर्म है। धरती पर पेड़ के बिना मानव जीवन की कल्पना करना असंभव है। पेड़ से हमें न सिर्फ ऑक्सीजन मिलता है बल्कि तमाम जीवनदायक चीजें मिलती हैं। इसीलिए पेड़ को 'धरती का फेफड़ा' भी कहा जाता है। श्री यादव ने कहा कि विश्व पर्यावरण दिवस केवल एक औपचारिक आयोजन नहीं, बल्कि एक वैश्विक आंदोलन है। यह दिन हमें याद दिलाता है कि पृथ्वी केवल हमारी जरूरतों को पूरा करने के लिए नहीं है, बल्कि आने वाली पीढ़ियों की भी धरोहर है। वर्ष 2026 में इस दिवस का केंद्र बिंदु जलवायु परिवर्तन और प्रकृति आधारित समाधान हैं। दुनिया भर में बढ़ते तापमान, अनियमित मौसम, सूखा, बाढ़ और प्राकृतिक आपदाएं यह संकेत दे रही हैं कि अब कार्रवाई का समय आ गया है। विश्व पर्यावरण दिवस का उद्देश्य पर्यावरण संरक्षण के प्रति जागरूकता बढ़ाना तथा जलवायु परिवर्तन, प्रदूषण, जैव विविधता संरक्षण और सतत विकास जैसे मुद्दों पर वैश्विक कार्रवाई को प्रोत्साहित करना है।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने कहा कि सिर्फ दिवस विशेष पर वृक्षारोपण से बात नहीं बनेगी बल्कि हमें हर दिन पर्यावरण दिवस की तरह जागरूक रहना होगा तथा हर माह पौधा लगाना होगा I पर्यावरण संरक्षण के लिए हमें अपनी भावी पीढ़ी को जागरूक करना होगा I उन्होंने लोगों को पर्यावरण संरक्षण, प्रदूषण नियंत्रण और सतत विकास के प्रति जागरूक करने और हर डाककर्मी से पौधारोपण द्वारा उनके निवारण में भागीदार बनने का एवं इको फ्रेंडली उत्पादों का इस्तेमाल करने को भी प्रेरित किया। सिंगल-यूज प्लास्टिक का कम उपयोग, पानी और बिजली की बचत, सार्वजनिक परिवहन या साइकिल का उपयोग जैसी पहलों से  पर्यावरण संरक्षण की शुरुआत व्यक्तिगत स्तर से भी की जा सकती है।

प्रवर डाक अधीक्षक श्री चिराग मेहता ने कहा की पर्यावरण संरक्षण के लिये पौधे लगाना हम सबका दायित्व है I सहायक निदेशक अल्पेश शाह ने एक व्यक्ति, एक वृक्ष के नारे के साथ पौधारोपण के महत्त्व को बताया I सहायक निदेशक रितुल गाँधी और वारिस व्होरा ने कहा कि वृक्ष हमें जीवन देता है इसलिए वृक्ष लगाने के साथ-साथ इनका संरक्षण भी बहुत जरुरी है I

ધરતીના ફેફસા' છે વૃક્ષો, પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે વૃક્ષારોપણ અત્યંત જરૂરી : પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવ

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ કૃષ્ણ કુમાર યાદવે પર્યાવરણને અનુકૂળ જીવનશૈલી અપનાવવા અને કુદરતી સંસાધનોના સંરક્ષણ માટે પ્રેરિત કર્યા

પર્યાવરણ સંરક્ષણ આજની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. આવનારી પેઢીને જીવવા માટે શુદ્ધ ઓક્સિજન મળી રહે તે માટે વધુમાં વધુ વૃક્ષારોપણ કરવું જોઈએ અને પરિવારના સભ્યની જેમ તેની સંભાળ રાખવી જોઈએ. વૈશ્વિક સ્તરે સતત વધી રહેલા તાપમાનને પણ આપણે આ વૃક્ષો માધ્યમથી નિયંત્રિત કરી શકીએ છીએ. આ ઉદ્દગાર ઉત્તર ગુજરાત પરિક્ષેત્રના પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે 'વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ' નિમિત્તે વૃક્ષારોપણ કર્યા બાદ વ્યક્ત કર્યા.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે, પ્રકૃતિ આપણું ઘર છે અને તેનું સંરક્ષણ કરવું આપણો ધર્મ છે. પૃથ્વી પર વૃક્ષો વિના માનવ જીવનની કલ્પના કરવી અશક્ય છે. વૃક્ષો આપણને માત્ર ઓક્સિજન જ આપતા નથી, પરંતુ જીવન માટે જરૂરી અનેક અમૂલ્ય સંસાધનો પણ પ્રદાન કરે છે. તેથી જ વૃક્ષોને ‘ધરતીના ફેફસા’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શ્રી યાદવે વધુમાં જણાવ્યું કે વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ માત્ર એક ઔપચારિક ઉજવણી નથી, પરંતુ એક વૈશ્વિક જનઆંદોલન છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે પૃથ્વી માત્ર આપણી જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે નથી, પરંતુ આવનારી પેઢીઓ માટેની અમૂલ્ય ધરોહર પણ છે. વર્ષ 2026માં આ દિવસનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ આબોહવા પરિવર્તન અને પ્રકૃતિ આધારિત ઉકેલો છે. વિશ્વભરમાં સતત વધી રહેલું તાપમાન, અનિયમિત હવામાન, દુષ્કાળ, પૂર અને અન્ય કુદરતી આપત્તિઓ એ સ્પષ્ટ સંકેત આપી રહી છે કે હવે અસરકારક પગલાં લેવાનો સમય આવી ગયો છે. વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસનો મુખ્ય હેતુ પર્યાવરણ સંરક્ષણ પ્રત્યે જનજાગૃતિ વધારવાનો તેમજ આબોહવા પરિવર્તન, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ, જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ અને ટકાઉ વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર વૈશ્વિક સ્તરે સક્રિય કામગીરીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે માત્ર કોઈ એક વિશેષ દિવસે વૃક્ષારોપણ કરવું  પૂરતું નથી, પરંતુ આપણે દરરોજ પર્યાવરણ દિવસ જેવી જ જાગૃતિ રાખવી પડશે અને દર મહિને ઓછામાં ઓછું એક વૃક્ષ રોપવાનો સંકલ્પ કરવો પડશે. પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે આપણી ભાવિ પેઢીને પણ જાગૃત કરવી અત્યંત જરૂરી છે. તેમણે લોકોને પર્યાવરણ સંરક્ષણ, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને ટકાઉ વિકાસ પ્રત્યે જાગૃત થવા તેમજ દરેક પોસ્ટલ કર્મચારીને વૃક્ષારોપણ દ્વારા આ પ્રયાસોમાં સહભાગી બનવા માટે પ્રેરિત કર્યા. સાથે જ તેમણે પર્યાવરણને અનુકૂળ (ઇકો-ફ્રેન્ડલી) ઉત્પાદનોના ઉપયોગ માટે પણ પ્રોત્સાહિત કર્યા. શ્રી યાદવે જણાવ્યું કે સિંગલ-યૂઝ પ્લાસ્ટિકનો ઓછો ઉપયોગ, પાણી અને વીજળીની બચત, જાહેર પરિવહન અથવા સાયકલનો વધુ ઉપયોગ જેવી સરળ પહેલો દ્વારા વ્યક્તિગત સ્તરે પણ પર્યાવરણ સંરક્ષણની અસરકારક શરૂઆત કરી શકાય છે. આવા નાના પરંતુ મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસો પર્યાવરણને સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને ટકાઉ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી શકે છે.

પ્રવર અધિક્ષક શ્રી ચિરાગ મહેતાએ જણાવ્યું કે પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે વૃક્ષારોપણ કરવું આપણા સૌની સામૂહિક જવાબદારી છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે હરિયાળું અને સ્વચ્છ પર્યાવરણ જ ભાવિ પેઢીને સુરક્ષિત ભવિષ્ય આપી શકે છે. સહાયક નિદેશક શ્રી અલ્પેશ શાહે “એક વ્યક્તિ – એક વૃક્ષ” ના સૂત્ર સાથે વૃક્ષારોપણના મહત્ત્વ વિશે માહિતી આપી. સહાયક નિદેશક શ્રી રિતુલ ગાંધી અને શ્રી વારિસ વ્હોરાએ જણાવ્યું કે વૃક્ષો આપણને જીવન આપે છે. તેથી માત્ર વૃક્ષારોપણ કરવું જ પૂરતું નથી, પરંતુ વાવેલા વૃક્ષોનું સંરક્ષણ અને યોગ્ય સંભાળ રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.

Department of Posts released Customized Stamp and Special Cover on Group Mangalam at Ahmedabad, Gujarat

Department of Posts released a Customized Stamp and a Special Cover on “Group Mangalam – 84 Years of Successful Journey,” founded by the Late Shri Tejmal Ji Mangal. The Stamp and Special Cover were released by Chief Postmaster General, Gujarat Circle Shri Ganesh V. Sawaleshwarkar and Postmaster General, North Gujarat Region Shri Krishna Kumar Yadav on 01st June, 2026 at a function held at Mangalam Worldwide Limited, Navrangpura, Ahmedabad. The event was attended by Shri Om Prakash Mangal, Chairman of Group Mangalam Shri Vipin Prakash Mangal, Senior Superintendent of Post Offices Shri Chirag Mehta, Deputy Superintendent Ms. Manjulaben Patel, Assistant Director Shri Alpesh Shah Dholakia and other officials and dignitaries.

On this occasion, Chief Postmaster General Shri Ganesh V. Sawaleshwarkar said that stamps depict the country’s culture, history, science, and achievements, thereby promoting national pride and heritage along with communication. Department of Posts’ Customized Stamp scheme provides institutions, industries, and organizations with a unique platform to highlight their achievements, heritage, and brand identity. The customized stamp dedicated to the achievements of Mangalam Group is a national recognition of the organization’s long-standing success, its outstanding contributions, and the trust it has instilled in society. Congratulating Mangalam Group on its glorious and inspiring journey of 84 years, he remarked that the Group has built a strong legacy of growth and trust, which will continue to serve as a source of inspiration for future generations.

Postmaster General Shri Krishna Kumar Yadav said that a stamp is not merely a souvenir; it is a document of history. Every stamp carries a story, and there is a need to connect today’s younger generation with these stories. This special stamp will carry the inspiring story of Mangalam Group to people across the country and help preserve its glorious legacy for future generations. A stamp is truly a little ambassador that travels across nations, introducing people to the civilization, culture, and heritage it represents.

 

Chairman of Group Mangalam, Shri Vipin Prakash Mangal, highlighted the Group’s successful journey of 84 years and said that Mangalam Group, founded in 1942 at Beawar, Rajasthan, by the Late Shri Tejmal Ji Mangal, has built a strong legacy of excellence and progress, which was further elevated to new heights by successive leadership. Now, Group Mangalam is a conglomerate with an 84- years legacy of innovation and inclusive growth. The group operates successfully across key sectors such as Agri products, Stainless steel, and Retail. Their mission balances robust corporate citizenship with a “customer-first” approach, enabling it to effectively address modern industrial challenges.

Shri Om Prakash Mangal of Group Mangalam said that the release of a Customized Stamp and Special Cover on Group Mangalam by the Department of Posts is an occasion of immense pride, honour, and emotional significance for the entire Mangalam family.

ભારતીય ડાક વિભાગે અમદાવાદ ખાતે  ગ્રુપ મંગલમ પર કસ્ટમાઇઝ્ડ ડાક ટિકિટ અને વિશેષ આવરણ જારી કર્યું

 ભારતીય ડાક વિભાગ દ્વારા સ્વર્ગીય શ્રી તેજમલજી મંગલ દ્વારા સ્થાપિત ‘ગ્રુપ મંગલમ – 84 વર્ષની સફળ યાત્રા’ વિષયક એક કસ્ટમાઇઝ્ડ ડાક ટિકિટ અને વિશેષ આવરણ જારી કરવામાં આવ્યું. અમદાવાદના નવરંગપુરા સ્થિત મંગલમ વર્લ્ડવાઇડ લિમિટેડ ખાતે આયોજિત સમારોહમાં ગુજરાત પરિમંડળના મુખ્ય પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી ગણેશ વી. સાવળેશ્વરકર તથા ઉત્તર ગુજરાત ક્ષેત્રના પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે તા. 1 જૂન, 2026ના રોજ આ ડાક ટિકિટ અને વિશેષ આવરણ જારી કર્યું. આ પ્રસંગે શ્રી ઓમ પ્રકાશ મંગલ, મંગલમ ગ્રુપના અધ્યક્ષ શ્રી વિપિન પ્રકાશ મંગલ, પ્રવર ડાક અધિક્ષક શ્રી ચિરાગ મહેતા, ડેપ્યુટી અધિક્ષક સુશ્રી મંજુલાબેન પટેલ, સહાયક નિદેશક શ્રી અલ્પેશ શાહ સહિત અનેક અધિકારીઓ અને મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા.

આ પ્રસંગે મુખ્ય પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી ગણેશ વી. સાવળેશ્વરકરે જણાવ્યું કે ટપાલ ટિકિટો દ્વારા દેશની સંસ્કૃતિ, કલા, વારસા, ઇતિહાસ, મહાન વ્યક્તિત્વો, મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ તેમજ જ્ઞાન-વિજ્ઞાન અને વિવિધ સિદ્ધિઓનું પ્રતિબિંબ દર્શાવવામાં આવે છે. ટપાલ ટિકિટો સંચારના માધ્યમ તરીકે કાર્ય કરવા ઉપરાંત રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને સાંસ્કૃતિક વારસાના પ્રસાર તથા સંવર્ધનમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ભારતીય ડાક વિભાગની કસ્ટમાઇઝ્ડ ટપાલ ટિકિટ યોજના સંસ્થાઓ, ઉદ્યોગો અને સંગઠનોને તેમની સિદ્ધિઓ, વારસા અને બ્રાન્ડ ઓળખને ઉજાગર કરવા માટે એક અનોખું મંચ પ્રદાન કરે છે. મંગલમ ગ્રુપની સિદ્ધિઓને સમર્પિત આ કસ્ટમાઇઝ્ડ ટપાલ ટિકિટ સંસ્થાની દીર્ઘકાલીન સફળતા, તેના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન અને સમાજમાં સ્થાપિત વિશ્વાસનું રાષ્ટ્રીય સ્તરે સન્માન છે. મંગલમ ગ્રુપને તેની 84 વર્ષની ગૌરવશાળી અને પ્રેરણાદાયી યાત્રા બદલ હાર્દિક અભિનંદન અને શુભેચ્છાઓ પાઠવતાં તેમણે જણાવ્યું કે મંગલમ ગ્રુપે વિકાસ અને વિશ્વાસની એક મજબૂત પરંપરા ઊભી કરી છે, જે આવનારી પેઢીઓ માટે પણ પ્રેરણાનું સ્ત્રોત બની રહેશે.

પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ શ્રી કૃષ્ણ કુમાર યાદવે જણાવ્યું કે ટપાલ ટિકિટ માત્ર એક સ્મૃતિચિહ્ન નથી, પરંતુ ઇતિહાસનું એક જીવંત દસ્તાવેજ છે. દરેક ટપાલ ટિકિટ પાછળ એક અનોખી વાર્તા છુપાયેલી હોય છે અને આજની યુવા પેઢીને આ વાર્તાઓ સાથે જોડવાની જરૂર છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ વિશેષ ટપાલ ટિકિટ મંગલમ ગ્રુપની પ્રેરણાદાયી ગાથાને દેશભરના લોકો સુધી પહોંચાડશે અને તેની ગૌરવશાળી વારસાને આવનારી પેઢીઓ માટે સંરક્ષિત રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. ટપાલ ટિકિટ ખરેખર એક નાનો રાજદૂત છે, જે વિવિધ દેશોની મુલાકાત લે છે અને લોકોને પોતાની સંસ્કૃતિ, સભ્યતા તથા વારસાથી પરિચિત કરાવે છે.

મંગલમ ગ્રુપના અધ્યક્ષ શ્રી વિપિન પ્રકાશ મંગલે મંગલમ ગ્રુપની 84 વર્ષની સફળ યાત્રાનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે વર્ષ 1942માં રાજસ્થાનના બ્યાવર ખાતે સ્વર્ગસ્થ શ્રી તેજમલજી મંગલ દ્વારા સ્થાપિત મંગલમ ગ્રુપે ઉત્કૃષ્ટતા અને પ્રગતિની એક મજબૂત પરંપરા ઊભી કરી છે, જેને અનુગામી નેતૃત્વ દ્વારા નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવી છે. આજે, વિશ્વાસ, નવીનતા અને સર્વસમાવેશક વિકાસની 84 વર્ષની યાત્રા સાથે મંગલમ ગ્રુપ એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગ સમૂહ તરીકે સ્થાપિત થયું છે. ગ્રુપ કૃષિ ઉત્પાદનો, સ્ટેનલેસ સ્ટીલ અને રિટેલ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સફળતાપૂર્વક કાર્યરત છે. તેમણે જણાવ્યું કે ગ્રુપનો ઉદ્દેશ મજબૂત કોર્પોરેટ નાગરિકતાને “ગ્રાહક-પ્રથમ” અભિગમ સાથે સંતુલિત રાખવાનો છે, જેથી આધુનિક ઔદ્યોગિક પડકારોનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય અને તેના ઉકેલો પ્રદાન કરી શકાય.

ગ્રુપ મંગલમના શ્રી ઓમ પ્રકાશ મંગલે જણાવ્યું કે ભારતીય ડાક વિભાગ દ્વારા ગ્રુપ મંગલમ પર કસ્ટમાઇઝ્ડ ટપાલ ટિકિટ અને વિશેષ આવરણનું વિમોચન સમગ્ર મંગલમ પરિવાર માટે અત્યંત ગૌરવ, સન્માન અને ભાવનાત્મક મહત્વનો પ્રસંગ છે.

 भारतीय डाक विभाग ने मंगलम ग्रुप पर जारी किया कस्टमाइज्ड डाक टिकट एवं विशेष आवरण

 भारतीय डाक विभाग द्वारा स्वर्गीय श्री तेजमल जी मंगल द्वारा स्थापित, ‘ग्रुप मंगलम-84 वर्षों की सफल यात्रा’ पर एक कस्टमाइज़्ड डाक टिकट एवं विशेष आवरण जारी किया गया। मंगलम वर्ल्डवाइड लिमिटेड, नवरंगपुरा, अहमदाबाद में आयोजित एक समारोह में  गुजरात परिमंडल के मुख्य पोस्टमास्टर जनरल श्री गणेश वी. सावळेश्वरकर और उत्तर गुजरात परिक्षेत्र के पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने 01 जून, 2026 को उक्त  डाक टिकट (माई स्टैम्प) एवं विशेष आवरण जारी किया। इस अवसर पर श्री ओम प्रकाश मंगल, ग्रुप मंगलम के अध्यक्ष श्री विपिन प्रकाश मंगल, प्रवर अधीक्षक डाकघर श्री चिराग मेहता, डिप्टी अधीक्षक सुश्री मंजुलाबेन पटेल, सहायक निदेशक श्री अल्पेश शाह  सहित तमाम अधिकारी उपस्थित रहे।

इस अवसर पर मुख्य पोस्टमास्टर जनरल श्री गणेश वी. सावळेश्वरकर ने कहा कि डाक टिकटों के माध्यम से देश की संस्कृति, कला, विरासत, इतिहास, महान विभूतियों और प्रमुख घटनाओं, ज्ञान-विज्ञान व उपलब्धियों को दर्शाया जाता है, जो संचार के साथ-साथ राष्ट्रीय गौरव और विरासत को बढ़ावा देते हैं। भारतीय डाक विभाग की कस्टमाइज़्ड डाक टिकट योजना संस्थानों, उद्योगों एवं संगठनों को अपनी उपलब्धियों, विरासत और ब्रांड पहचान को एक विशिष्ट मंच प्रदान करती है। ग्रुप मंगलम की उपलब्धियों को समर्पित यह कस्टमाइज़्ड डाक टिकट संस्था की दीर्घकालिक सफलता, उसके उत्कृष्ट योगदान और समाज में स्थापित विश्वास का राष्ट्रीय स्तर पर सम्मान है। उन्होंने ग्रुप मंगलम को उसकी 84 वर्षों की गौरवशाली एवं प्रेरणादायी यात्रा के लिए हार्दिक बधाई एवं शुभकामनाएँ देते हुए कहा कि ग्रुप मंगलम ने विकास और विश्वास की एक सशक्त विरासत का निर्माण किया है, जो आने वाली पीढ़ियों के लिए भी प्रेरणा का स्रोत बनी रहेगी।

पोस्टमास्टर जनरल श्री कृष्ण कुमार यादव ने बताया कि डाक टिकट केवल एक स्मृति नहीं, बल्कि इतिहास का दस्तावेज होता है। हर डाक टिकट के पीछे एक कहानी छुपी हुई है और इस कहानी से आज की युवा पीढ़ी को जोड़ने की जरूरत है। यह विशेष डाक टिकट ग्रुप मंगलम की प्रेरणादायी गाथा को देशभर के लोगों तक पहुँचाने के साथ-साथ उसकी गौरवशाली विरासत को आने वाली पीढ़ियों के लिए संरक्षित करने का कार्य करेगा। डाक टिकट वास्तव में एक नन्हा राजदूत है, जो विभिन्न देशों का भ्रमण करता है एवम् उन्हें अपनी सभ्यता, संस्कृति और विरासत से अवगत कराता है।

ग्रुप मंगलम के अध्यक्ष श्री विपिन प्रकाश मंगल ने ग्रुप मंगलम की 84 वर्षों की सफल यात्रा की चर्चा करते हुए करते हुए कहा कि वर्ष 1942 में राजस्थान के ब्यावर  में स्वर्गीय श्री तेजमल जी मंगल द्वारा स्थापित, ग्रुप मंगलम ने उत्कृष्टता और प्रगति की एक सशक्त विरासत का निर्माण किया, जिसे क्रमिक नेतृत्व द्वारा नई ऊँचाइयों तक पहुँचाया गया। आज, 84 वर्षों के विश्वास और समावेशी विकास यात्रा में लिखे नवाचार के साथ ग्रुप मंगलम एक प्रतिष्ठित समूह के रूप में स्थापित है। यह समूह कृषि उत्पाद, स्टेनलेस स्टील और रिटेल जैसे प्रमुख क्षेत्रों में सफलतापूर्वक कार्यरत है। इनका उद्देशय मजबूत कॉर्पोरेट नागरिकता को “ग्राहक-प्रथम” दृष्टिकोण के साथ संतुलित करना है, ताकि आधुनिक औद्योगिक चुनौतियों का प्रभावी समाधान किया जा सके।

ग्रुप मंगलम के श्री ओम प्रकाश मंगल ने कहा कि भारतीय डाक विभाग द्वारा ग्रुप मंगलम पर कस्टमाइज्ड डाक टिकट एवं विशेष आवरण जारी किया जाना पूरे मंगलम परिवार के लिए अत्यंत गर्व, सम्मान और भावनात्मक महत्व का अवसर है।